Cần cẩn trọng khi viết về tiền nhân

Mạng xã hội đang nóng bởi một bài báo (kèm ảnh minh họa) đăng trong mục “Di sản” trên trang điện tử Kienthuc.net.vn(1).

Bài báo có tựa đề “Giai thoại về tên gọi thành phố Buôn Ma Thuột”. Tựa đề này đã được báo chỉnh sửa, còn liên kết tĩnh (tựa đề gốc) là: “Tên gọi thành phố Buôn Ma Thuột: 'Thằng Thuột' là 'thằng' nào?” vẫn lưu trên Googole (Xem ảnh).

Nội dung bài báo và hình ảnh minh họa không có gì mới.

Về tên gọi Buôn Ma Thuột cũng như các nhân vật liên quan, đã có rất nhiều tác giả, nhà nghiên cứu trong và ngoài nước mổ xẻ. Hình ảnh tác giả đưa ra minh họa cũng không xa lạ gì với đông đảo bạn đọc quan tâm đến địa danh đặc biệt này của vùng đất Tây Nguyên huyền thoại.

Điều khiến dư luận bức xúc là ở đoạn cuối bài báo kèm ảnh minh họa chụp tiền cảnh Biệt điện Bảo Đại ở trung tâm thành phố Buôn Ma Thuột, tác giả viết: “Như vậy, Y Thuột có lẽ cũng không hẳn là một nhân vật tai to mặt lớn gì, chỉ vì là con trai cả của ông tù trưởng mà cái tên "Thuột" trở thành một phần tên làng, mà ngày nay là tên thành phố lớn nhất Tây Nguyên. Được biết, trong dân gian còn lưu truyền cách gọi dân dã “Y Thuột” là “Thằng Thuột” và câu hỏi: “”Thằng Thuột” là “thằng” nào?”...

Trên trang Facebook cá nhân, bạn H Siêu Byă - Hội viên Hội Văn học nghệ thuật Đắk Lắk - bức xúc: “Đề nghị tẩy chay trang này, mang hàm ý xúc phạm con người, vùng đất. Bài viết sai chính tả, sai địa danh, chứ chưa nói gì đến "kiến thức", làm thế nào nó dịch từ "Y" ra "thằng" thì tui cũng lạy. Ít sân si lắm, nhưng đọc tui rất tức”. Nhiều comment bên dưới status của H Siêu Byă cũng đã bày tỏ thái độ phản đối mạnh mẽ đối với tác giả bài báo về chi tiết nói trên.

Nhà thơ Lê Vĩnh Tài, một người sinh ra và lớn lên ở Buôn Ma Thuột, từng có nhiều bài viết rất sâu sắc về văn hóa lịch sử vùng đất này cho rằng, cách gọi “Y Thuột” như tác giả bài báo là hỗn với tiền nhân, chứng tỏ không hiểu gì về văn hóa, con người Tây Nguyên. Người Ê đê không có cách gọi xách mé như thế.

Sống ở vùng đất này hơn 40 năm nay, có hiểu biết ít nhiều về lịch sử, văn hóa và con người bản địa nhưng cũng chưa bao giờ tôi được nghe, được thấy đồng bào ở đây “lưu truyền cách gọi dân dã “Y Thuột” là “Thằng Thuột”. Tác giả bài báo còn tỏ rõ thái độ xem thường tiền nhân khi nhấn giọng bằng câu hỏi: “”Thằng Thuột” là “thằng” nào?”..

Viết về văn hóa, con người một vùng đất vốn đã thành huyền thoại phải có tầm văn hóa và trách nhiệm đối với những gì mình viết ra, đâu phải cứ thích là phán bừa dù đã được rào đón là “giai thoại” hay “dân gian lưu truyền”.

11-8-2020

Nguyễn Duy Xuân

(1). Xem ở đây: https://kienthuc.net.vn/kho-tri-thuc/giai-thoai-ve-ten-goi-thanh-pho-buon-ma-thuot-1419290.html?fbclid=iwar2nuq7yrel00z68s5thp8wsxnum8i2hmd5ibadnybftxw6fx7uagnnrgy0)

Nguồn VHNA: http://vanhoanghean.com.vn/component/k2/35-dien-dan/14307-can-can-trong-khi-viet-ve-tien-nhan

Rất tiếc tòa báo đã đề nghị tác giả gỡ bài vì lý do tế nhị của tòa báo. Hu huuu...

Có những sự "nể nang" vĩ đại

 

Trong ứng xử hàng ngày, người Việt thường lấy cái tình làm trọng, thế cho nên mới có chuyện nể nang. Nhưng từ xưa tới nay chuyện nể nang (hay cả nể) chỉ giới hạn ở tầm vi mô, tức là chỉ trong phạm vi quan hệ cá nhân với cá nhân thôi. Bây giờ thì khác, cái sự nể nang đã được nâng lên tầm vĩ mô, thành chuyện quốc gia đại sự.

Có phải vì "nể nang" mà trùm lừa đảo Lê Xuân Giang đã lùa đảo được cả 60.000 người trong hơn một năm?

Vụ xây dựng resort trái phép ở Vườn Quốc gia Ba Vì: Luật pháp phải nghiêm minh!

 

Quả thực, người ta không thể hình dung nổi, một công trình đồ sộ như khu nghỉ dưỡng 4 sao bề thế này, với hàng chục khách sạn, biệt thự, bể bơi... lại có thể mọc lên giữa khu rừng cấm quốc gia Ba Vì y như là có phép màu vậy.

Minh họa Ngọc Diệp

Tiệc mừng thăng chức và đạo đức quan trường

 

Một vị phó giám đốc sở vừa nhậm chức mới được 2 ngày đã tổ chức tiệc mừng tưng bừng, hoành tráng với đầy đủ biểu ngữ, phông màn, sân khấu ca nhạc tại nhà khách tỉnh.

Nhầm lẫn hay là… dốt sử?

 

Người đáng trách nhất là tác giả kịch bản và ê kíp làm chương trình. Tại sao họ có thể lẫn lộn điều mà đúng như Thanh Huyền đã hồn nhiên khẳng định rằng “người Việt Nam nào cũng biết”?

Sao cứ thích hình thức, phô trương lãng phí?

 

Mấy năm gần đây, những chiếc bánh chưng, bánh dầy dâng Tổ hay đòn bánh phồng tôm hoặc tô hủ tiếu kỉ lục được xác lập không mang niềm vui đến cho công chúng mà trái lại đều bị phê phán là mắc bệnh hình thức, phô trương lãng phí và danh hão

Hàng chục trai tráng mướt mồ hôi khiêng bánh chưng lên núi

Bí Thư Đinh La Thăng: Vì dân hành động!

 

Dư luận thích phong thái làm việc của ông Đinh La Thăng và hi vọng, những gì ông đã làm vừa qua sẽ là luồng gió mới làm thay đổi cách vận hành của bộ máy công quyền vốn rất trì trệ hiện nay

Vụ mua toa tàu cũ của Trung Quốc: Quyết liệt... chối

 

- Liên quan đến việc mua toa tàu cũ của Trung Quốc, “nhanh như chớp”, các vị lãnh đạo bị "sờ gáy" đã lên tiếng đều quyết liệt chối.

Dân muốn có sự minh bạch

 

Khi vụ việc vỡ lở, ông Bùi Ngọc Sơn, giờ là Bí thư xã Phú Trung đã thừa nhận việc lập hồ sơ khống quyết toán công trình để rút tiền ngân sách nhưng lại khẳng định chỉ làm “sai quy trình” chứ không hề có sự “chia chác” gì ở đây. Lần đầu tiên, có một vị quan xã thừa nhận làm “sai qui trình” nhưng vẫn… trong sạch (!).

Minh họa: Ngọc Diệp

Đích thị lừa đảo

 

Tin các báo cho hay, dư luận tại TP.Đồng Hới (Quảng Bình) đang bức xúc trước việc nhiều gia đình diện chính sách đã bị lừa làm “bảng vàng vinh danh người có công với cách mạng”.

Minh họa Ngọc Diệp

GĐ cty xổ số lương 100 triệu và những nghịch lí cuộc đời

 

- Trong khi giám đốc công ty xổ số lương 100 triệu mỗi tháng chỉ tạm hài lòng thì nhiều mảnh đời bất hạnh vẫn phải lang thang khắp nơi để mưu sinh.

Bổ nhiệm Hiệu trưởng ĐH Luật: Hãy hành xử đúng luật để dân tin!

 

- Bộ trưởng Bộ Tư pháp khẳng định đề án thi tuyển là hoàn toàn đúng đắn, vì sao lại bổ nhiệm người không qua thi tuyển làm Hiệu trưởng ĐH Luật?

Lời thề… gió bay

 

Việc kí cam kết nói không với tham nhũng tiêu cực chỉ là việc làm mang tính chất hoa hòe hoa sói trang trí cho các bản báo cáo tổng kết thêm sặc sỡ mà thôi.

Minh họa: Ngọc Diệp

Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng ở Cần Thơ bảo vệ ai?

 

- Than ôi, làm người tiêu dùng ở Việt Nam thời buổi này thật khó!

Minh họa: Ngọc Diệp